Lansio gwefan ‘Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Profiad Cymreig’

Lansiwyd archif ddigidol unigryw, Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Profiad Cymreig (cymru1914.org) yn Y Coleg Merthyr Tudful heddiw gan Huw Lewis AC, Gweinidog Llywodraeth Cymru dros Addysg a Sgiliau.

Datblygwyd Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Profiad Cymreig gan bartneriaeth wedi ei arwain gan Llyfrgell Genedlaethol Cymru gyda Archifau a Chasgliadau Arbennig Cymru (sef Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Bangor, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Abertawe, Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant, BBC Cymru Wales, Casgliad y Werin Cymru a swyddfeydd archifau a chofnodion lleol Cyngor Archifau a Chofnodion Cymru sydd dan adain Cyngor Archifau a Chofnodion Cymru. Arianwyd y prosiect gyda chymhorthdal o gynllun e-Gynnwys Jisc a gyda chefnogaeth y sefydliadau sy’n bartneriaid.

Dywedodd Huw Lewis AM, y Gweinidog dros Addysg a Sgiliau:
‘Bu’r Llyfrgell yn ddarparwr dibynadwy o gynnwys digidol o’i chasgliadau ei hun ers ugain mlynedd, gan weithio ar gyfres o brosiectau cydweithredol. Mae ‘Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Profiad Cymreig’ yn esiampl  o gydweithredu Cymru gyfan sydd yn creu adnodd digidol newydd i’w ddefnyddio ar hyd a lled y byd, yn rhad ac am ddim, gan y sawl sydd â diddordeb yn y cyfnod pwysig hwn mewn hanes.

‘Mae Adnoddau Digidol a’r gallu i ddatgloi ein gorffennol i nifer o gynulleidfaoedd, yng Nghymru a thu hwnt i hynny. Defnyddir yr archif digidol arbennig hwn yn eang at bwrpas addysg ac ymchwil, yn arbennig felly gyda chanmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf ar y gorwel. Bydd yn dadorchuddio hanes cuddiedig y Rhyfel ac yn dangos ei effeithiau ar bob agwedd o fywyd Cymru.   Bydd yr archif yn cyfrannu’n fawr at goffau’r Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghymru drwy ddarparu adnodd ar-lein cynhwysfawr ar gyfer yr holl sectorau addysg, ymchwilwyr hanes teulu a hanes lleol’ meddai

Dywed Paola Machionni, Rheolwr Rhaglen Ddigido Jisc ei bod:
‘wrth ei bodd fod Jisc wedi medru cefnogi datblygiad yr adnodd. Mae’n esiampl wych iawn o ddod â deunyddiau ynghyd o sawl lleoliad ffisegol a chreu casgliad rhithiol ohonynt,  ac o’r buddion i ymchwilwyr a’r cyhoedd o wneud hynny. Mae’r Llyfrgell a’i bartneriaid yn darparu adnodd gwerthfawr a hygyrch sydd a’r gallu i chwilio casgliadau o bapurau newydd, delweddau,  sain a deunyddiau archifol Cymraeg a Saesneg eu hiaith’

Yn ôl Aled Gruffydd Jones, Prif Weithredwr a Llyfrgellydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru:
‘Mae’n fraint i’r Llyfrgell Genedlaethol fod yn arwain ar y prosiect pwysig ac unigryw hwn gydag Archifau a Chasgliadau Arbennig Cymru. Rydym yn hollol sicr y bydd yr adnodd digidol arloesol hwn yn un amhrisiadwy ar gyfer dysgu, ymchwil ac ymgysylltiad cyhoeddus.

Ychwanegodd ei ddiolchiadau i’r Gweinidog am ei gefnogaeth ac i Jisc a gweddill y partneriaid. ‘Hebddynt hwy ni fyddai’r adnodd wedi gweld golau dydd’ meddai.

Yn ystod lansiad Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Profiad Cymreig  bu John Griffiths AC, Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon Llywodraeth Cymru, gyhoeddi manylion am Raglen Partneriaeth Cymunedol Llyfrgell Genedlaethol Cymru.  Bydd y rhaglen yn caniatáu mynediad i ragor o bobol ar hyd a lled Cymru at gasgliadau printiedig a gweledol helaeth y Llyfrgell. Gwnaed y cyhoeddiad yng nghwmni nifer o bartneriaid newydd y Llyfrgell ym Merthyr.

Nodiadau i Olygyddion
1.    Archif ddigidol yw Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Profiad Cymreig  sydd yn cynnwys ffurfiau digidol ar archifau a chasgliadau arbennig Cymru. Daw’r cynnwys gan y partneriaid, sef Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Bangor, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Abertawe, Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant, BBC Cymru Wales a swyddfeydd archifau a chofnodion lleol Cyngor Archifau a Chofnodion Cymru.  Hefyd, crëwyd cynnwys gan gymunedau amrywiol ar gyfer yr archif drwy weithdai a gynhaliwyd gan Gasgliad y Werin Cymru
2.    Bu’r prosiect elwa o gyllid gan Jisc. Cyfanswm cost yr archif oedd £1,000,000. Cyfrannwyd £500,000 gan Jisc gyda’r partneriaid yn cyfrannu’r gweddill
Mae Jisc yn cynnig gwasanaethau digidol ar gyfer addysg ag ymchwil yn y Deyrnas Unedig. Mae Jisc yn elusen a’i weledigaeth yw i’r Deyrnas Unedig fod yn arweinydd rhyngwladol ym maes addysg ag ymchwil digidol.
Drwy weithio ar draws y sectorau addysg uwch, addysg bellach a sgiliau, mae Jisc yn darparu cyngor a chefnogaeth ddibynadwy ac yn lleihau costau’r sector ym meysydd rhwydweithiau sydd wedi eu rhannu, cynnwys digidol, gwasanaeth TG a thrafodaethau chaffael, gan sicrhau fod y sector ar flaen y gad o ran ymchwil a datblygiad at y dyfodol
Gellir darganfod rhagor drwy ymweld â www.jisc.ac.uk neu drwy gysylltu ag uned y wasg press@jisc.ac.uk
3.    Lansiwyd y prosiect at 28 Tachwedd 2013 yn y Coleg, Merthyr Tudful, Cymru. Bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn cynnal y prosiect yn yr hir dymor.
Bydd yr archif yn cefnogi holl agweddau coffau’r Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghymru, mewn cydweithrediad â Bwrdd Rhaglen Coffau’r Rhyfel Mawr a sefydlwyd gan Brif Weinidog Cymru dan gadeiryddiaeth yr Athro Syr Deian Hopkin.
Defnyddiwyd yr adnodd gan yr hanesydd Dr. Paul O’Leary o Brifysgol Aberystwyth i greu arddangosfa ar-lein (‘Y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Cymoedd Diwydiannol’). Dywed Dr O’Leary ‘Byddai wedi cymryd blynyddoedd lawer o chwilota’r archifau i ddod o hyd i’r adnoddau hyn a’u dwyn ynghyd mewn ffordd sydd yn dangos effaith y Rhyfel Byd Cyntaf ar dde Cymru.  Mae argaeledd yr archif digidol yn mynd i fod o fudd mawr iawn ar gyfer ymchwil a dysgu’

Gwybodaeth Bellach:

Elin Hâf 01970 632471 neu post@llgc.org.uk

Sylwadau ar gau.